Jak rozróżnić agaty i inne chalcedony od szkła?
Agaty wraz z karneolami, onyksami, a także chalcedonem niebieskim są często podrabiane barwionym szkłem. Bezinwazyjne rozpoznanie podróbek jest w wielu przypadkach bardzo utrudnione. Minerały z grupy chalcedonu, czyli agat, karneol, onyks, chalcedon niebieski, mają gęstość podobną do szkła (chalcedon – 2,6 g/cm3, szkło 2,5 g/cm3), więc masa danego przedmiotu nie zdradzi materiału z jakiego jest wykonany. Dodatkowo chalcedony, jak i szkło wykazują identyczną białą rysę. Jedynie obserwacja przełamu, czyli nieregularnej powierzchni wzdłuż której materiał się przypadkowo dzieli, będzie pomocna przy próbie rozróżnienia prawdziwego minerału z grupy chalcedonu od szkła. Ścianki pęknięć szkła są z reguły błyszczące, a sama powierzchnia przypomina muszlę małża, stąd jego nazwa – przełam muszlowy. W prawdziwych chalcedonach ścianki, choć też mogą wykazywać przełam muszlowy, zawsze są chropowate i nigdy nie wykazują połysku.
Uwaga! Farbowane agaty!
Barwy w pełni podrobionych kamieni są z reguły bardziej intensywne, a przez to atrakcyjniejsze w porównaniu z prawdziwymi kolorami minerałów. Oznacza to, że kamienie o bardzo jaskrawych kolorach powinny wzbudzić naszą czujność. Jest to zasada, którą należy stosować do wszystkich kamieni, nie tylko tych z grupy chalcedonu.
Innym problemem jest nie tyle podrabianie, a poprawianie koloru prawdziwych chalcedonów. Proceder ten jest praktykowany już od czasów antycznych. Metody barwienia agatów były już stosowane w starożytnym Rzymie. Polegały na gotowaniu agatów w różnych związkach chemicznych. Obecnie do farbowania stosuje się bezpieczne dla środowiska anilinowe barwniki do tekstyliów.
Jak więc odróżnić barwione agaty od tych naturalnych? Na ogół sprawa jest dość prosta. Farbowanie agatów polega na kąpieli w wyłącznie jednym rodzaju (kolorze) barwnika. Zatem poszczególne okazy mają zwykle jeden kolor ewentualnie połączony z jasnymi pasmami, w które nie był w stanie wniknąć barwnik. Pośród barwionych agatów nie znajdziemy agatów wielokolorowych, np. zielono-czerwonych lub brązowo-fioletowych. Można powiedzieć, że szersza paleta barw jest zwykle dowodem prawdziwości kamieni.
Najczęściej spotykane kolory farbowanych agatów brazylijskich to różowy, niebieski, niebieskozielony (tzw. teal), zielony, fioletowy i brązowy (tzw. natur). Prostym testem na wykrycie barwionych chalcedonów jest parogodzinna kąpiel w wodzie, a nawet w wybielaczu, który w wypadku barwionych kamieni po pewnym czasie zostanie zafarbowany.